INNOpomorze Uwolnij ideę! Open your mind!

Przedsiębiorczość akademicka w Polsce. Spółki spin-off i spin-out

Innowacyjność gospodarki w dużym stopniu zależy od pomysłowości
i przedsiębiorczości środowiska naukowego. To uczelnie są miejscami gdzie dzięki badaniom powstaje nowa wiedza, gdzie kształtują się innowacyjne pomysły i idee, które we współpracy z sektorem gospodarki lub też poprzez przedsiębiorczość środowiska akademickiego wpływają na rozwój społeczno-gospodarczy kraju. Przedsiębiorczość akademicka ma ogromne znaczenie w czasach rozwoju gospodarki opartej na wiedzy.

Przedsiębiorczość środowiska akademickiego ma dwie definicje. Pierwsza, potoczna, ujmuje przedsiębiorczość akademicką jako wszelkiego rodzaju zaangażowanie placówek naukowych, kadr naukowych oraz doktorantów i studentów w działalność gospodarczą. Druga definicja, klasyczna, węższa, dotyczy przedsiębiorczości akademickiej ograniczonej do działań pracowników uczelni na rzecz tworzenia nowych przedsiębiorstw – spółek spin-off czy spin-out.

Przedsiębiorczość akademicka jest korzystna dla gospodarki krajowej, a także dla samej uczelni. Możliwość samodzielnej działalności gospodarczej daje szansę na efektywny transfer wiedzy i innowacji do gospodarki oraz okazję do wdrożenia swoich osiągnięć poprzez podejmowanie działalności komercyjnej. Przedsiębiorczość akademicka może stać się źródłem przychodów finansowych dla uczelni, dzięki komercjalizacji osiągnięć naukowych.

Wspieraniem przedsiębiorczości akademickiej zajmują się akademickie inkubatory przedsiębiorczości, funkcjonujące w obrębie szkół wyższych. Prowadzą one działania na rzecz edukacji w zakresie przedsiębiorczości i komercjalizacji nowych produktów i technologii będących efektem prac badawczo-naukowych prowadzonych na uczelniach. Wspierają uruchomienie i funkcjonowanie nowych przedsiębiorstw, zapewniając im powierzchnię użytkową, dostęp do obsługi biurowej, do mediów, doradztwo prawne i ekonomiczne. Akademickie inkubatory przedsiębiorczości udzielają również wsparcia w zakresie pozyskiwania środków finansowych oraz pomocy w zdobywaniu kontaktów biznesowych.

W celu rozwoju innowacyjności, a także ułatwienia transferu wiedzy i technologii z jednostek naukowych do przedsiębiorstw powstają na uczelniach centra transferu technologii. Są to zróżnicowane organizacyjnie grupy jednostek doradczych, szkoleniowych i informacyjnych działające bez nastawienia na zysk. Pełnią one rolę łącznika pomiędzy sektorem naukowo-badawczym a gospodarką. Zajmują się popularyzacją i promocją przedsiębiorczości technologicznej i zachęcają przedstawicieli sektora nauki do komercjalizacji wyników badań m. in.: poprzez tworzenie własnych firm, tzw. spółek odpryskowych – spin-off i spółek spin-out, nazywanych często spółkami profesorskimi.

Spin-off  to nowe przedsiębiorstwo, które powstało w drodze usamodzielnienia się pracownika lub pracowników przedsiębiorstwa macierzystego lub innej organizacji (np.: szkoły wyższej, laboratorium badawczego), wykorzystującego lub wykorzystujących w tym celu intelektualne zasoby organizacji macierzystej. Są przedsiębiorstwami niezależnymi od organizacji macierzystej. Powstanie spółek typu spin-off związane jest często z komercyjnym wykorzystaniem technologii, wiedzy technicznej i umiejętności nabytych w organizacji macierzystej. Proces ten przyczynia się do upowszechniania się nowych technologii w gospodarce.

Spin-out to nowe przedsiębiorstwo, które zostało założone przez pracownika lub pracowników przedsiębiorstwa macierzystego lub innej organizacji (np.: szkoły wyższej, laboratorium badawczego), wykorzystującego lub wykorzystujących w tym celu intelektualne i materialne zasoby organizacji macierzystej. W przeciwieństwie do spółek spin-off  są one kapitałowo lub operacyjnie powiązane z organizacją macierzystą. Tworzenie takich przedsiębiorstw daje organizacji macierzystej możliwość wykorzystania potencjału przedsiębiorczego założycieli firmy, a jednocześnie pozwala zachować częściową kontrolę nad działalnością firmy.

Źródła finansowania spółek spin-off i spin-out to:

•  środki własne założycieli spółek
• aniołowie biznesu
• venture capital
• fundusze pożyczkowe
• fundusze strukturalne Unii Europejskiej na lata 2007-2013 w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka i Regionalnych Programów Operacyjnych.

Branże, w których najczęściej powstają spółki typu spin-off i spin-out to:

• informatyka
• elektronika
• inżynieria
• biotechnologia
• medycyna / zdrowie.

Przykłady spółek typu spin-off w województwie pomorskim:

• DNA-Gdańsk II
• Immunolab
• BTT Automatyka
• Sonel
• Biomast
• Farmix.

Rola przedsiębiorczości akademickiej jest nie do przecenienia dla rozwoju gospodarki. W czasach rozwoju gospodarki opartej na wiedzy celem ośrodków akademickich powinno być budowanie szerokich relacji z sektorem gospodarki, a także poszukiwanie dróg efektywnego transferu wiedzy do przemysłu. Uczelnie powinny prowadzić działania popularyzujące i promujące działalność przedsiębiorczą wśród społeczności akademickiej, m.in.: poprzez funkcjonowanie centrów transferu technologii i akademickich inkubatorów przedsiębiorczości, a także zachęcać do tworzenia spółek typu spin-off i spin-out. Powstawanie spółek typu spin-off i spin-out przyczynia się do innowacyjnego rozwoju gospodarczego kraju poprzez silniejsze związki nauki z gospodarką, a także poprzez zwiększenie transferu nowych technologii do gospodarki.

Literatura:

„Innowacje i transfer technologii. Słownik pojęć”, red. Krzysztof B. Matusiak, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, Warszawa 2005.
„Przedsiębiorczość akademicka. Spółki spin-off w Polsce”, Piotr Tamowicz, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, Warszawa 2006.
„Transfer technologii z uczelni do biznesu. Tworzenie mechanizmów transferu technologii”, pod red. Krzysztofa Santarka, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, Warszawa 2008.

EUROPEJSKA BAZA NOWOCZESNYCH TECHNOLOGII

Przydatne linki:
www.ppnt.gdynia.pl
www.immunolab.com.pl
www.biomast.com.pl
www.bttautomatyka.com.pl
www.sonel.gda.pl
www.farmix-kosmetyki.com.pl
www.parp.gov.pl
www.pg.gda.pl
www.pi.gov.pl