INNOpomorze Uwolnij ideę! Open your mind!

Termin innowacje  jest ostatnimi czasy odmieniany przez wszystkie możliwe przypadki. Innowacyjność jest koniecznością dla polskiej gospodarki , żeby z powodzeniem mogła konkurować na rynku europejskim, a także światowym, a zadaniem państwa powinno być wspieranie innowacyjnej działalności. Czy polska gospodarka jest innowacyjna? W jaki sposób państwo realizuje politykę innowacyjną?

Innowacje mają wiele definicji, ale najogólniej można powiedzieć, iż innowacja to nowość, istotna zmiana, ulepszenie. Za innowacje uważa się wszelkie fakty, procesy oraz zjawiska o charakterze technicznym, organizacyjnym, społecznym i psychologicznym. Wyróżniamy innowacje: produktowe/usługowe, procesowe, organizacyjne (technologiczne)
i marketingowe. Innowacyjność z kolei jest cechą podmiotów gospodarczych lub gospodarek, oznaczającą zdolność do tworzenia i wdrażania innowacji, a także ich absorpcji. Realizacja innowacji wymaga szeregu czynności naukowych, technologicznych, organizacyjnych, finansowych i komercyjnych. Wspieranie innowacyjności jest jednym
z ważniejszych celów polityki publicznej w skali krajowej, a także regionalnej.

Zadaniem polityki innowacyjnej jest wzmacnianie potencjału nauki oraz  współpracy sektora nauki z gospodarką i wsparcie rozwoju społeczeństwa informacyjnego. Celem polityki innowacyjnej jest wspieranie innowacyjności gospodarki poprzez pomoc we wprowadzaniu nowych produktów, usług, procesów technologicznych czy technik zarządzania. Głównym podmiotem jej oddziaływania są przedsiębiorstwa.

Wyzwania dla polityki innowacyjnej w Polsce:

• niewielka współpraca strefy B+R z gospodarką
• instytucje otoczenia innowacyjnych przedsiębiorstw
• niskie wykorzystanie praw własności przemysłowej
• kadry dla nowoczesnej gospodarki
• koordynacja polityki innowacyjnej.

Krajową politykę innowacyjną wspierają następujące instytucje: Ministerstwo Gospodarki, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, Agencja Rozwoju Przemysłu i Bank Gospodarstwa Krajowego.

Realizacja polityki innowacyjnej w dużej mierze wspierana jest przez fundusze strukturalne Unii Europejskiej na lata 2007-2013 w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko, a na  poziomie regionów w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych.

Polityka innowacyjna w Polsce opiera się na szeregu dokumentów i strategii. Pierwszym z nich jest Strategia Lizbońska. To program reform i zmian strukturalnych dla państw Unii Europejskiej, którego celem jest stworzenie do końca 2010 r. na obszarze Unii Europejskiej  najbardziej dynamicznej i konkurencyjnej gospodarki światowej, opartej na wiedzy, tworzącej nowe i trwałe miejsca pracy i zapewniającej spójność społeczną. W 2005r. Strategia Lizbońska została odnowiona. Jej priorytety to:

• wiedza i innowacje będące siłą napędową zrównoważonego rozwoju gospodarczego
• uczynienie z Europy atrakcyjnego miejsca do inwestowania i pracy
• tworzenie nowych, lepszych miejsc pracy.

Dokumentem rządowym przygotowanym w celu realizacji w Polsce odnowionej Strategii Lizbońskiej jest „Krajowy Program Reform 2008-2011”. Celem programu jest stworzenie podstaw do trwałego rozwoju społeczno-gospodarczego wpływającego na poprawę standardu życia obywateli, wsparcie dla rozwoju przedsiębiorczości
i innowacyjności.

Kolejnym ważnym dokumentem będącym elementem polityki innowacyjnej jest „Strategia Rozwoju Kraju 2007-2015”. Jest to dokument nadrzędny, stanowiący punkt odniesienia dla innych dokumentów i strategii, zarówno rządowych jak i samorządowych. Strategia wspiera działania sprzyjające rozwojowi przedsiębiorczości, podnoszeniu kwalifikacji pracowników oraz solidarnej polityce społecznej. Zgodnie z dokumentem polska gospodarka ma być w większym stopniu innowacyjna, dlatego też nacisk położono na rozwój sektora nauki oraz na informatyzację. Priorytety tego dokumentu to:

• wzrost konkurencyjności i innowacyjności gospodarki
• poprawa stanu infrastruktury technicznej i społecznej
• wzrost zatrudnienia
• budowa zintegrowanej wspólnoty społecznej i jej bezpieczeństwo
• rozwój obszarów wiejskich
• rozwój regionów i podniesienie spójności terytorialnej.

W 2006r. został przyjęty dokument  „Kierunki zwiększania innowacyjności gospodarki na lata 2007-2013”. Głównym celem dokumentu jest wzrost innowacyjności przedsiębiorstw dla utrzymania szybkiego i trwałego rozwoju gospodarczego i dla tworzenia nowych miejsc pracy. Cel ten ma zostać osiągnięty poprzez:

• wykorzystanie nowych technologii dla podniesienia tradycyjnych sektorów
• tworzenie nowych firm wykorzystujących innowacje oraz rozwój małych
  i średnich przedsiębiorstw opartych na nowych technologiach
• motywowanie dużych firm do prowadzenia prac badawczo-naukowych oraz wdrażania ich wyników.

Dokument określa 5 kierunków działań na rzecz wzrostu innowacyjności gospodarki
i są to:

• kadry dla nowoczesnej gospodarki
• badania na rzecz gospodarki
• znaczenie własności intelektualnej dla innowacji
• kapitał na innowacje
• infrastruktura na rzecz innowacji.

Kierunki zwiększania innowacyjności będą wdrażane w oparciu o programy operacyjne w ramach Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia 2007-2013 (Narodowej Strategii Spójności). Dokument ten określa krajowe priorytety, na które będą przeznaczone unijne fundusze 2007-2013. Cel nadrzędny  Narodowej Strategii Spójności to tworzenie warunków dla wzrostu konkurencyjności gospodarki polskiej opartej na wiedzy i przedsiębiorczości, zapewniającej wzrost zatrudnienia oraz wzrost poziomu spójności społecznej, gospodarczej
i przestrzennej. W dokumencie przedstawiono 6 celów szczegółowych, które mają prowadzić do realizacji celu nadrzędnego:

• poprawa funkcjonowania instytucji publicznych i rozbudowa mechanizmów partnerstwa
• poprawa jakości kapitału ludzkiego i zwiększenie spójności społecznej
• budowa i modernizacja infrastruktury technicznej i społecznej mającej kluczowe znaczenie dla wzrostu konkurencyjności Polski
• podniesienie konkurencyjności i innowacyjności przedsiębiorstw
• wzrost konkurencyjności polskich regionów
• wyrównanie szans rozwojowych i wspomaganie zmian strukturalnych na obszarach wiejskich.

Inne ważne dokumenty regulujące politykę innowacyjną w Polsce to:

• „Proponowane kierunki rozwoju nauki i technologii do roku 2020 w Polsce”
• „Założenia polityki naukowej, naukowo-technologicznej i innowacyjnej państwa do roku 2020”
• „Strategia zwiększenia nakładów na działania B+R w celu osiągnięcia założeń Strategii Lizbońskiej”
• „Strategia rozwoju nauki w Polsce do 2015 roku”.

Na poziomie regionów podstawowym narzędziem kształtowania polityki innowacyjnej są Regionalne Strategie Innowacji (RIS). Określają one strategiczne cele tej polityki
w zależności od regionu oraz taktykę ich osiągnięcia w perspektywie długoterminowej. Umożliwiają kształtowanie partnerstwa na rzecz wspierania innowacji w regionach oraz wypracowanie konsensusu w zakresie wspólnych działań strategicznych w tej dziedzinie. Są też podstawą do korzystania ze środków z funduszy strukturalnych UE a także z Funduszu Spójności 2007-2013 na działania o charakterze innowacyjnym.

Regionalna Strategia Innowacji dla Województwa Pomorskiego (RIS-P) została uchwalona przez Samorząd Województwa Pomorskiego 22 grudnia 2004r. Jej głównym celem jest skuteczne i sprawne wspomaganie rozwoju innowacji w regionie z zamiarem budowania przewagi konkurencyjnej województwa pomorskiego w skali krajowej
i europejskiej. Stanowi ona fundament współpracy pomiędzy sektorem nauki, przedsiębiorstw i władzą samorządową w zakresie rozwoju innowacji.

W ramach strategii wyróżnia się 3 główne priorytety:

• zwiększenie zdolności firm do wprowadzenia innowacji
• wzrost wykorzystania i rozwój potencjału B+R
• zbudowanie systemu wdrażania.

Wdrażanie RIS-P odbywa się poprzez realizację projektu Biura Wdrażania RIS-P. Projekt realizowany jest przez konsorcjum składające się z Politechniki Gdańskiej, Pomorskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej, Gdańskiego Związku Pracodawców
i Pomorskiej Izby Rzemieślniczej MŚP. Główne cele projektu to: opracowanie koncepcji funkcjonowania Pomorskiej Sieci Innowacji i stworzenie dla niej płaszczyzny wymiany informacji, utworzenie grup branżowych firm innowacyjnych oraz zespołów dla opracowania strategii wybranych dziedzin B+R, organizacja Regionalnych Forów Innowacji oraz konkursu „Pomorski Lider Innowacji”. Konkurs Pomorski Lider Innowacji organizowany jest od 2005r. Celem konkursu jest promowanie przedsiębiorstw innowacyjnych województwa pomorskiego, a także ukazywanie dobrych praktyk we wdrażaniu rozwiązań innowacyjnych w pomorskich firmach.

W skali ogólnokrajowej odbywa się co roku konkurs „Krajowi Liderzy Innowacji”, promujący przedsięwzięcia i inicjatywy o charakterze innowacyjnym. Organizatorem konkursu jest Fundacja Innowacji z siedzibą w Warszawie. Uczestnikami mogą być firmy
z sektora mikro, małych i średnich przedsiębiorstw, gminy, organizacje pozarządowe oraz uczestnicy indywidualni.

Warto w tym miejscu przypomnieć, że rok 2009, zgodnie z decyzją Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej, został ogłoszony „Europejskim Rokiem Kreatywności i Innowacji”. W ramach obchodów Europejskiego Roku Kreatywności
i Innowacji w Polsce będą realizowane różne projekty badawcze, seminaria, konferencje, kampanie informacyjne i promocyjne, wystawy oraz koncerty mające na celu promowanie postaw kreatywnych i działalności innowacyjnej, wpływających na rozwój społeczno-gospodarczy.

Wszystkie wymienione powyżej dokumenty i strategie, będące wyrazem polityki innowacyjnej państwa, mają w sposób zasadniczy wpłynąć na rozwój innowacyjności polskiej gospodarki, która obecnie jest niestety na niskim poziomie w stosunku do innych państw Unii Europejskiej. Niski poziom innowacyjności polskich przedsiębiorstw wynika z braku środków finansowych na działalność innowacyjną, niedostatecznej wiedzy na temat nowych technologii oraz na temat rynków. Problemy z wdrażaniem innowacji wiążą się też z brakiem odpowiednio wykwalifikowanego personelu, a także ze znalezieniem odpowiednich partnerów. Ponadto niewielka innowacyjność polskich przedsiębiorstw związana jest
z niepewnym popytem na innowacyjne produkty, usługi czy procesy. Warto też zaznaczyć, że polskie przedsiębiorstwa pod względem innowacyjności są silnie zróżnicowane, a poziom innowacyjności zależy m. in.: od branży, wielkości firmy, struktury własności, a także od podejścia właścicieli i pracowników firm do działalności innowacyjnej. Częściej innowacje wprowadzają duże firmy, najczęściej są to duże firmy z obcym kapitałem.

 Zdolność do kreowania innowacji jest bardzo ważnym czynnikiem warunkującym powodzenie ekonomiczne i wzrost konkurencyjności gospodarki. Zadaniem polityki innowacyjnej jest pomoc we wprowadzaniu nowych produktów, usług, procesów technologicznych i technik zarządzania. Służy temu tworzenie warunków sprzyjających innowacjom, wspieranie kultury innowacyjnej przedsiębiorstw oraz rozwijanie usług na rzecz innowacji.

Literatura:

„Innowacyjność. Stan innowacyjności, projekty badawcze , metody wspierania, społeczne determinanty” , pod red. Aleksandra Żołnierskiego, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, Warszawa 2008.
„Innowacje i transfer technologii. Słownik pojęć”, red. Krzysztof B. Matusiak, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, Warszawa 2005.
„Innowacje – co jest co?”, pod red. Tomasza Paterki i Pawła Kasprzaka, Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego, Gdańsk 2006.

Przydatne linki:
www.mg.gov.pl
www.strategializbonska.pl
www.ris-pomorskie.pg.gda.pl
www.eu-risp.pg.gda.pl
www.integris.net.pl
www.liderzyinnowacji.pl
www.pi.gov.pl
www.innowacje2009.pl
www.create2009.europa.eu