INNOpomorze Uwolnij ideę! Open your mind!

Ustawa Patentowa uchwalona 30 czerwca 2000 roku nie zawiera ogólnej definicji wynalazku. Możliwe jest jednak stworzenie definicji wynalazku podlegającego ochronie na podstawie art. 24-27 tej ustawy. Rozwiązania techniczne posiadające następujące cechy uzyskują miano takiego wynalazku:

•  Nowość – wynalazek uważa się za nowy, gdy nie jest częścią stanu techniki, przez co rozumie się wszystko to, co przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w formie pisemnego lub ustnego opisu, przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób. Stan techniki to również informacje zawarte w zgłoszeniach wynalazków lub wzorów użytkowych, korzystających z wcześniejszego pierwszeństwa, nieudostępnione jeszcze do wiadomości publicznej.
• Poziom wynalazczy – wynalazek posiadający tę cechę dla znawcy danej dziedziny techniki nie wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki.
• Możliwość przemysłowego stosowania – wynalazek nadaje się do przemysłowego stosowania, gdy wytwór lub sposób wg tego wynalazku może być wykorzystany w działalności przemysłowej lub w rolnictwie.

Samo odkrycie naukowe nie może być przedmiotem wynalazku, ale rozwiązanie techniczne wykorzystujące te dane już tak. Ważne jest, aby najpierw zgłosić swój wynalazek do Urzędu Patentowego, a potem dopiero do wiadomości publicznej.

PRAWO DO PATENTU

Prawo do patentu powstaje z chwilą stworzenia wynalazku na rzecz jego twórcy, w szczególnych wypadkach na rzecz innych podmiotów. Prawo do ubiegania się o ochronę patentową odbywa się poprzez zgłoszenie wynalazku do Urzędu Patentowego. Prawo to jest zbywalne i podlega dziedziczeniu.

Prawo do patentu przysługuje twórcy wynalazku, natomiast gdy wynalazek został wykonany na podstawie wykonywania obowiązków ze stosunku pracy lub innej umowy, np.: umowy zlecenie lub umowy o dzieło, prawo to przysługuje odpowiednio pracodawcy, zamawiającemu, zleceniodawcy.

FORMY OCHRONY WYNALAZKU

Osoba, której przysługuje prawo do uzyskania patentu, nie ma obowiązku korzystania z tego prawa. Istnieje możliwość wyboru innej formy ochrony swojego rozwiązania, polegającej na nie ujawnianiu jego istoty nikomu spoza swojego przedsiębiorstwa – w tym wypadku istota wynalazku pozostaje tajemnicą przedsiębiorstwa. Warunkiem niezbędnym jest wpisanie do umów o prace odpowiednich klauzul zobowiązujących pracowników do zachowania tajemnicy również po wygaśnięciu stosunku pracy. Takie same klauzule muszą znaleźć się w umowach ze współpracownikami oraz wszelkimi podmiotami mającymi dostęp do danych dotyczących wynalazku.

Wyprodukowane w oparciu o wynalazek towary po ich wprowadzeniu na rynek poddawane są szczegółowej analizie przez podmioty konkurencyjne. Istota wynalazku może zostać odczytana z produktów, zastosowana przez przedsiębiorstwo lub też zgłoszona na jego rzecz do opatentowania. Duże szanse powodzenia ochrony wynalazku istnieją wówczas, gdy nie można odczytać cech produktu wprowadzonego na rynek. Najlepszym rozwiązaniem, w przypadku istnienia dużego ryzyka ujawnienia tajemnicy „na zewnątrz”, okazuje się zgłoszenie wynalazku do Urzędu Patentowego i uzyskanie patentu.

OCHRONA PATENTOWA

Patent jest zbywalnym i podlegającym dziedziczeniu podmiotowym prawem wyłącznym, które udzielane jest przez Urząd Patentowy. Udzielany jest na 20 lat od dnia zgłoszenia wynalazku do opatentowania. W tym czasie uprawniony do patentu posiada monopol na jego eksploatację. Stosowanie wynalazku przez inne podmioty w celach zawodowych lub zarobkowych bez zgody „właściciela” patentu stanowi, poza pewnymi wyjątkami, naruszenie prawa podmiotowego (pod groźbą sankcji cywilnych i/lub karnych).

W Polsce publikacja skrótu opisu patentowego następuje z reguły po 18 miesiącach od daty zgłoszenia. Wiedza na temat funkcjonowania danego rozwiązania staje się powszechnie dostępna, a w zamian za ujawnienie istoty wynalazku, jego twórcy zapewnia się prawną ochronę interesów.

KOSZTY OCHRONY PATENTOWEJ

Na koszty związane z ochrona patentową składają się:

• Opłaty urzędowe wnoszone przez zgłaszającego na kolejnych etapach postępowania zgłoszeniowego,
• Opłaty związane z utrzymaniem patentu w mocy,
• Koszty obsługi prawnej zgłoszenia patentowego i patentu.

Można zrezygnować z ochrony patentowej poprzez nie wpłacenie kolejnej opłaty urzędowej za kolejny okres ochrony.

Każdy kraj indywidualnie ustala wysokość opłat urzędowych za postępowanie zgłoszeniowe oraz utrzymanie patentu.

POLSKA PROCEDURA PATENTOWA 

W celu uzyskania patentu należy dostarczyć następujące do dokumenty do Urzędu Patentowego RP:

• Podanie o udzielenie patentu,
• Opis wynalazku ujawniającego jego istotę,
• Zastrzeżeń patentowych,
• Skrótu opisu, w razie potrzeby,
• Rysunków.

Zgłoszenie uważa się za dokonane w dniu, w którym wpłynęło do Urzędu Patentowego. Urząd Patentowy bada zgłoszenie pod względem formalnym i merytorycznym, czy spełnia warunki uznania go za wynalazek. Po upływie 18 miesięcy od daty zgłoszenia wynalazku Urząd publikuje w Biuletynie Urzędu Patentowego informacje o dokonanym zgłoszeniu patentowym. Od dnia zgłoszenia osoby trzecie mogą zapoznać się z opisem wynalazku i w ciągu 6 miesięcy zgłaszać do Urzędu swoje uwagi co do istnienia przeszkód uniemożliwiających udzielenie patentu.

W razie braku jakichkolwiek przeszkód wydawana jest decyzja o udzieleniu patentu. W przypadku zgłoszenia uwagi Zgłaszający składa w Izbie Odwoławczej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

PROCEDURY SŁUŻĄCE UZYSKANIU OCHRONY PATENTOWEJ ZA GRANICĄ

Ubiegając się o ochronę wynalazku za granicą możemy skorzystać z jednej z trzech opcji (korzystając z 12 – miesięcznego terminu pierwszeństwa):

• Dokonać zgłoszeń w innych państwach i wszcząć postępowanie zgłoszeniowe w oparciu o ich krajowe procedury  patentowe,
• Zgłosić wynalazek do Europejskiego Urzędu Patentowego celem uzyskania ochrony w państwach będących stronami Konwencji o patencie europejskim z dnia 5 października 1973 roku,
• Zgłosić wynalazek w Międzynarodowym Biurze Własności Przemysłowej (WIPO) w Genewie w trybie PCT (Patent Cooperation Treaty).

INNE KORZYŚCI  Z PATENTU

Patent można sprzedać w całości, tak jak sprzedaje się produkt – np. firmie pragnącej wdrożyć go do produkcji. Nabywca przejmuje wszelkie prawa, płacąc za nie dotychczasowemu właścicielowi.

Można też udzielić licencji, tzn. sprzedać prawa do korzystania z patentu. Nabywca licencji nie staje się właścicielem patentu, ale płaci ustaloną cenę za prawo do korzystania z wynalazku opisanego w patencie.

Źródło: "Jak chronić wynalazki w Polsce i na świecie?", Agnieszka Śnieżko